Trong tủ điện công nghiệp, relay trung gian thường được sử dụng để chuyển tiếp tín hiệu, mở rộng tiếp điểm và hỗ trợ điều khiển contactor, đèn báo, còi báo hoặc các mạch điều khiển PLC. Tuy nhiên, để relay hoạt động đúng nguyên lý, kỹ thuật viên cần xác định chính xác điện áp cuộn hút, cấu hình tiếp điểm và vị trí đấu dây.

Cách đấu relay trung gian 8 chân và 14 chân có sự khác biệt về số lượng tiếp điểm và sơ đồ kết nối. Relay 8 chân thường có hai bộ tiếp điểm chuyển đổi, trong khi relay 14 chân có thể cung cấp bốn bộ tiếp điểm chuyển đổi, đáp ứng những yêu cầu điều khiển phức tạp hơn. Với các dòng relay MASTER MT-RU2N và MT-RU4N, người dùng có thể lựa chọn nhiều phiên bản điện áp cuộn hút, kết hợp cùng đế MT-SU2N hoặc MT-SU4N để lắp đặt trong tủ điện công nghiệp.

Bài viết dưới đây hướng dẫn nguyên lý đấu nối, quy trình kiểm tra và những lưu ý giúp hạn chế sai sót khi thi công.

1. Relay Trung Gian 8 Chân Và 14 Chân Là Gì?

Relay trung gian là thiết bị đóng cắt điện từ, sử dụng cuộn dây để điều khiển trạng thái của các tiếp điểm thường mở NO và thường đóng NC.

Trong mạch điều khiển, relay thường được bố trí giữa nguồn tín hiệu điều khiển và mạch điện cần đóng cắt.

Khi cuộn dây được cấp điện đúng định mức, cơ cấu điện từ tác động làm thay đổi trạng thái các tiếp điểm. Khi ngắt điện cuộn dây, relay thông thường trở về trạng thái ban đầu.

1.1. Relay trung gian 8 chân MASTER MT-RU2N

MT-RU2N là dòng relay trung gian 8 chân, có hai bộ tiếp điểm chuyển đổi tương ứng cấu hình 2NO + 2NC.

Đặc điểm nổi bật:

• Dòng định mức tải thuần trở: 8A.
• Dòng định mức tải cảm: 2A tại điều kiện quy định.
• Tiếp điểm AgSnO₂.
• Đèn LED báo trạng thái cuộn dây.
• Cờ chỉ thị cơ khí trắng/đỏ.
• Nút kiểm tra có khóa.
• Đế tương thích MT-SU2N.

MT-RU2N phù hợp với những mạch cần hai bộ tiếp điểm chuyển đổi, chẳng hạn chuyển tiếp tín hiệu điều khiển hoặc đóng cắt hai nhánh mạch độc lập.

1.2. Relay trung gian 14 chân MASTER MT-RU4N

MT-RU4N là dòng relay trung gian 14 chân, có bốn bộ tiếp điểm chuyển đổi tương ứng cấu hình 4NO + 4NC.

Đặc điểm nổi bật:

• Dòng định mức tải thuần trở: 5A.
• Dòng định mức tải cảm: 1,5A tại điều kiện quy định.
• Tiếp điểm AgSnO₂.
• Đèn LED báo trạng thái.
• Cờ chỉ thị cơ khí.
• Nút kiểm tra có khóa.
• Đế tương thích MT-SU4N.

So với MT-RU2N, MT-RU4N cung cấp nhiều tiếp điểm hơn, phù hợp với các mạch điều khiển cần truyền một trạng thái đến nhiều nhánh.

2. Cấu Tạo Và Nguyên Lý Hoạt Động Của Relay Trung Gian

2.1. Cuộn hút relay

Cuộn hút là bộ phận tạo lực điện từ để tác động cơ cấu chuyển đổi tiếp điểm.

Mỗi phiên bản relay có điện áp cuộn hút định mức riêng, chẳng hạn 24VDC, 24VAC, 110VAC hoặc 220VAC đối với các mã sản phẩm tương ứng.

Khi đấu nối, điện áp cấp vào cuộn hút phải phù hợp với thông số của phiên bản đang sử dụng.

Đối với relay DC có mạch bảo vệ phân cực, cần xác định đúng cực tính theo ký hiệu của thiết bị.

2.2. Tiếp điểm COM, NO và NC

Một bộ tiếp điểm chuyển đổi thường gồm ba điểm kết nối:

• COM (Common): Tiếp điểm chung.
• NO (Normally Open): Tiếp điểm thường mở.
• NC (Normally Closed): Tiếp điểm thường đóng.

Khi relay chưa tác động, COM kết nối với NC và không kết nối với NO.

Khi relay tác động, COM chuyển sang kết nối với NO và ngắt kết nối với NC.

Nguyên lý này cho phép kỹ thuật viên lựa chọn trạng thái đóng hoặc ngắt của mạch theo yêu cầu điều khiển.

2.3. Số lượng bộ tiếp điểm chuyển đổi

Số lượng chân được xác định từ hai chân cuộn hút và các chân của những bộ tiếp điểm chuyển đổi.

Tuy nhiên, vị trí chân vật lý trên relay phải được kiểm tra bằng sơ đồ kết nối của đúng model trước khi đấu dây.

3. Cách Đấu Relay Trung Gian 8 Chân MASTER MT-RU2N

Để thực hiện cách đấu relay trung gian 8 chân, trước tiên cần xác định chân cuộn hút và hai bộ tiếp điểm chuyển đổi trên MT-RU2N.

3.1. Xác định sơ đồ chân relay 8 chân

Relay MT-RU2N có tổng cộng 8 chân, gồm:

• 2 chân cấp nguồn cuộn hút.
• 3 chân thuộc bộ tiếp điểm chuyển đổi thứ nhất.
• 3 chân thuộc bộ tiếp điểm chuyển đổi thứ hai.

Mỗi bộ tiếp điểm gồm COM, NO và NC.

Khi chuẩn bị đấu dây, kỹ thuật viên cần đối chiếu sơ đồ chân được đánh dấu trên relay và đế MT-SU2N để xác định vị trí tương ứng.

Không nên mặc định mọi relay trung gian 8 chân của các thương hiệu khác nhau đều có cùng cách bố trí chân.

3.2. Bước 1: Xác định điện áp cuộn hút

Trước tiên, cần kiểm tra mã sản phẩm và điện áp định mức.

Ví dụ:

• MT-RU2N-D24-LT: Cuộn hút 24VDC.
• MT-RU2N-A220-LT: Cuộn hút 220VAC.
• MT-RU2N-A110-LT: Cuộn hút 110VAC.
• MT-RU2N-A24-LT: Cuộn hút 24VAC.

Việc xác định đúng điện áp giúp tránh cấp nguồn không phù hợp, gây hư hỏng hoặc khiến relay không hoạt động.

3.3. Bước 2: Lắp relay với đế MT-SU2N

Relay MT-RU2N sử dụng đế MT-SU2N.

Trước khi lắp đặt:

• Kiểm tra đúng mã relay và đế tương thích.
• Xác định vị trí lắp trên thanh DIN rail.
• Kiểm tra tình trạng đầu cực và dây dẫn.
• Cô lập nguồn điện của mạch trước khi thao tác.

Sau khi cố định đế, lắp relay đúng hướng theo kết cấu và ký hiệu của thiết bị.

3.4. Bước 3: Đấu nguồn điều khiển vào cuộn hút

Xác định hai đầu cực cuộn hút trên đế relay.

Đưa nguồn điều khiển đúng điện áp định mức vào hai đầu cực cuộn hút theo sơ đồ đấu nối của phiên bản thiết bị.

Ví dụ, với relay MT-RU2N-D24-LT, nguồn điều khiển sử dụng điện áp 24VDC.

Nếu relay được điều khiển bằng ngõ ra PLC, cần kiểm tra dòng tiêu thụ cuộn dây và khả năng chịu tải của ngõ ra trước khi kết nối.

3.5. Bước 4: Đấu dây vào tiếp điểm COM và NO

Đối với mạch yêu cầu thiết bị nhận tín hiệu khi relay tác động, có thể sử dụng tiếp điểm COM và NO.

Nguyên lý hoạt động:

• Khi cuộn dây chưa được cấp điện, tiếp điểm NO mở.
• Khi cuộn dây được cấp điện, tiếp điểm COM và NO đóng.
• Mạch bên ngoài thay đổi trạng thái theo sơ đồ điều khiển.

Ví dụ, tiếp điểm COM–NO có thể được sử dụng để điều khiển đèn báo hoặc truyền tín hiệu đến mạch điều khiển khác, nếu điện áp và dòng tải phù hợp

3.6. Bước 5: Sử dụng tiếp điểm COM và NC khi cần

Đối với những mạch yêu cầu tiếp điểm đóng ở trạng thái relay chưa tác động, có thể sử dụng cặp COM và NC.

Khi cuộn dây được cấp điện, tiếp điểm COM–NC sẽ mở.

Chức năng này thường được sử dụng trong một số mạch liên động hoặc mạch giám sát trạng thái.

3.7. Bước 6: Kiểm tra hoạt động

Sau khi hoàn tất đấu dây và kiểm tra an toàn, kỹ thuật viên cần xác nhận:

• Nguồn cấp cuộn hút đúng điện áp.
• Relay được lắp đúng đế.
• Đèn LED và cờ cơ khí hoạt động phù hợp.
• Tiếp điểm NO và NC chuyển trạng thái đúng nguyên lý.
• Mạch điều khiển bên ngoài hoạt động theo thiết kế.

Việc kiểm tra cần thực hiện theo quy trình an toàn điện và chỉ cấp điện thử khi đã xác nhận điều kiện vận hành phù hợp.

4. Cách Đấu Relay Trung Gian 14 Chân MASTER MT-RU4N

Relay trung gian 14 chân MT-RU4N có nguyên lý đấu nối tương tự relay 8 chân, nhưng số lượng bộ tiếp điểm chuyển đổi nhiều hơn.

4.1. Xác định sơ đồ chân relay 14 chân

MT-RU4N có:

• 2 chân cuộn hút.
• 4 bộ tiếp điểm chuyển đổi.
• Mỗi bộ gồm COM, NO và NC.
• Tổng cộng 14 chân.

Bốn bộ tiếp điểm chuyển đổi cho phép thiết bị tham gia nhiều nhánh điều khiển trong cùng một trạng thái tác động của cuộn dây.

4.2. Bước 1: Chọn điện áp cuộn hút phù hợp

Các phiên bản MT-RU4N phổ biến gồm:

• MT-RU4N-D24-LT: 24VDC.
• MT-RU4N-A220-LT: 220VAC.
• MT-RU4N-A110-LT: 110VAC.
• MT-RU4N-A24-LT: 24VAC.

Trước khi đấu dây, cần kiểm tra điện áp nguồn điều khiển và mã sản phẩm thực tế.

4.3. Bước 2: Lắp relay với đế MT-SU4N

Đế MT-SU4N được thiết kế tương thích với relay MT-RU4N.

Kỹ thuật viên cần cố định đế trên thanh DIN rail, xác nhận vị trí các đầu cực và lắp relay đúng hướng.

Không sử dụng đế MT-SU2N cho relay MT-RU4N vì cấu hình số chân và kết cấu không tương thích.

4.4. Bước 3: Đấu nguồn cuộn hút

Xác định hai chân cuộn hút theo sơ đồ kết nối của MT-RU4N.

Sau đó, đấu nguồn điều khiển đúng điện áp định mức.

Khi cuộn dây được cấp điện, cả bốn bộ tiếp điểm chuyển đổi sẽ thay đổi trạng thái theo cơ cấu relay.

4.5. Bước 4: Phân chia các bộ tiếp điểm điều khiển

MT-RU4N hỗ trợ bốn bộ tiếp điểm chuyển đổi, có thể được sử dụng trong những mạch khác nhau.

Ví dụ về phương án thiết kế:

• Bộ tiếp điểm thứ nhất: Chuyển tiếp tín hiệu điều khiển.
• Bộ tiếp điểm thứ hai: Điều khiển đèn báo trạng thái.
• Bộ tiếp điểm thứ ba: Cung cấp tín hiệu cho mạch liên động.
• Bộ tiếp điểm thứ tư: Truyền trạng thái đến ngõ vào điều khiển khác.

Đây là phương án ứng dụng minh họa. Chức năng thực tế của mỗi bộ tiếp điểm phụ thuộc vào sơ đồ thiết kế, điện áp và dòng tải của mạch.

4.6. Bước 5: Kiểm tra sau khi đấu nối

Sau khi hoàn thành đấu dây, cần kiểm tra:

• Đúng điện áp cuộn hút.
• Đúng chân COM, NO, NC của từng bộ tiếp điểm.
• Không đấu nhầm các nhóm tiếp điểm.
• Các nhánh điều khiển hoạt động theo logic thiết kế.
• Dòng tải nằm trong giới hạn của relay và đế.

Việc kiểm tra trạng thái tiếp điểm bằng đồng hồ đo phải được thực hiện trong điều kiện an toàn phù hợp, không đo thông mạch trên mạch đang mang điện.

5. So Sánh Cách Đấu Relay Trung Gian 8 Chân Và 14 Chân

Về nguyên lý, cả hai dòng đều sử dụng cuộn dây điện từ để điều khiển tiếp điểm.

Khác biệt chính là số lượng bộ tiếp điểm, khả năng chịu tải và đế sử dụng.

Vì vậy, khi lựa chọn relay cho tủ điện, cần căn cứ vào yêu cầu của mạch điều khiển thay vì chỉ lựa chọn theo số chân.

6. Ứng Dụng Relay Trung Gian 8 Chân Và 14 Chân Trong Tủ Điện

6.1. Đấu relay trung gian với PLC

Trong hệ thống điều khiển PLC, relay trung gian có thể được sử dụng để chuyển tiếp tín hiệu từ ngõ ra PLC đến mạch điều khiển bên ngoài.

Ví dụ, ngõ ra PLC 24VDC có thể điều khiển relay cuộn hút 24VDC khi đáp ứng các điều kiện về dòng tiêu thụ, loại ngõ ra và phương án bảo vệ.

Các tiếp điểm NO hoặc NC sau đó có thể tham gia mạch điều khiển contactor, đèn báo hoặc thiết bị khác.

Relay trung gian giúp mở rộng tiếp điểm, nhưng không tự động đảm bảo mọi ngõ ra PLC đều có thể điều khiển trực tiếp cuộn dây relay.

6.2. Đấu relay trung gian điều khiển contactor

Trong tủ điều khiển động cơ, relay trung gian có thể được sử dụng để chuyển tiếp lệnh đóng hoặc ngắt cuộn hút contactor.

Mạch điều khiển cần được thiết kế sao cho:

• Điện áp cuộn hút relay phù hợp với nguồn điều khiển.
• Tiếp điểm relay có khả năng đóng cắt phù hợp với tải cảm của cuộn hút contactor.
• Có các thiết bị bảo vệ và điều kiện liên động theo yêu cầu hệ thống.

Relay trung gian không thay thế contactor trong nhiệm vụ đóng cắt mạch động lực công suất lớn.

6.3. Đấu relay trung gian cho đèn báo và còi báo

Trong một số mạch cảnh báo, relay trung gian có thể được sử dụng để chuyển tiếp tín hiệu đến đèn báo hoặc còi báo.

Khi relay tác động, các tiếp điểm NO/NC thay đổi trạng thái, qua đó điều khiển mạch báo hiệu theo sơ đồ đã thiết kế.

MT-RU4N có thể phù hợp khi cần nhiều bộ tiếp điểm chuyển đổi để phục vụ các nhánh tín hiệu khác nhau.

7. Thông Số Kỹ Thuật Relay Và Đế Relay MASTER

7.1. Thông số relay trung gian

Các mức dòng tải cảm được xác định ở điều kiện AC cosφ = 0,4 hoặc DC L/R = 7 ms. Khi sử dụng với tải có đặc tính khác, cần kiểm tra khả năng đóng cắt tương ứng.

7.2. Thông số đế relay

Khi lựa chọn và đấu dây, cần đảm bảo cả relay và đế đều đáp ứng các điều kiện điện, cơ và môi trường của tủ điều khiển.

8. Những Lỗi Thường Gặp Khi Đấu Relay Trung Gian

8.1. Đấu nhầm chân cuộn hút và tiếp điểm

Đây là lỗi có thể xảy ra khi sử dụng sơ đồ chân không đúng model hoặc không xác định chính xác ký hiệu trên đế.

Trước khi đấu nối, phải đối chiếu sơ đồ chân trên thiết bị thực tế.

8.2. Cấp sai điện áp cuộn hút

Cuộn dây relay có điện áp định mức riêng.

Ví dụ, MT-RU2N-D24-LT sử dụng 24VDC, không được cấp trực tiếp nguồn 220VAC.

Việc cấp sai điện áp có thể làm relay không hoạt động hoặc hư hỏng.

8.3. Nhầm tiếp điểm NO và NC

Nếu nhầm NO với NC, trạng thái hoạt động của mạch có thể ngược với yêu cầu điều khiển.

Cần kiểm tra trạng thái tiếp điểm trước và sau khi relay tác động.

8.4. Chọn sai đế relay

MT-RU2N sử dụng đế MT-SU2N, trong khi MT-RU4N sử dụng MT-SU4N.

Không sử dụng đế không tương thích chỉ vì có hình dạng tương tự.

8.5. Vượt dòng định mức tiếp điểm

Dòng 8A hoặc 5A là định mức tải thuần trở ở điều kiện quy định.

Khi đóng cắt tải cảm như cuộn hút contactor, cần kiểm tra dòng định mức tải cảm và các đặc điểm chuyển mạch thực tế.

8.6. Không bố trí bảo vệ xung điện áp phù hợp

Khi ngắt nguồn cuộn dây relay, xung điện áp có thể xuất hiện và ảnh hưởng đến ngõ ra điều khiển.

Đối với mạch DC, có thể lựa chọn diode chống ngược hoặc phương án dập xung phù hợp. Đối với mạch AC, có thể sử dụng mạch RC Snubber khi đáp ứng yêu cầu ứng dụng.

Những phụ kiện này là tùy chọn và phải được lựa chọn đúng cấu hình.

9. Câu Hỏi Thường Gặp Về Cách Đấu Relay Trung Gian

9.1. Relay trung gian 8 chân có bao nhiêu tiếp điểm?

Relay MASTER MT-RU2N có hai bộ tiếp điểm chuyển đổi, tương ứng 2NO + 2NC, cùng hai chân cuộn hút.

9.2. Relay trung gian 14 chân có bao nhiêu tiếp điểm?

Relay MASTER MT-RU4N có bốn bộ tiếp điểm chuyển đổi, tương ứng 4NO + 4NC, cùng hai chân cuộn hút.

9.3. Relay 8 chân và 14 chân có đấu giống nhau không?

Hai loại có cùng nguyên lý điều khiển cuộn hút và chuyển trạng thái tiếp điểm. Tuy nhiên, số lượng bộ tiếp điểm và bố trí chân vật lý khác nhau, nên phải sử dụng đúng sơ đồ kết nối của từng model.

9.4. Relay MASTER MT-RU2N sử dụng đế nào?

MT-RU2N sử dụng đế MT-SU2N, dòng định mức 12A.

9.5. Relay MASTER MT-RU4N sử dụng đế nào?

MT-RU4N sử dụng đế MT-SU4N, dòng định mức 7A.

⇒ THAM KHẢO CATALOUGE RELAY TRUNG GIAN MASTER – FILE PDF

10. Kết luận

Cách đấu relay trung gian 8 chân và 14 chân đúng kỹ thuật đòi hỏi xác định chính xác điện áp cuộn hút, các chân COM, NO, NC, khả năng chịu tải và loại đế relay tương thích.

Relay MASTER MT-RU2N 8 chân sử dụng cấu hình 2NO + 2NC, phù hợp với những mạch cần hai bộ tiếp điểm chuyển đổi. Trong khi đó, MT-RU4N 14 chân cung cấp 4NO + 4NC, đáp ứng nhu cầu điều khiển nhiều nhánh tín hiệu hơn.

Cả hai dòng đều sử dụng tiếp điểm AgSnO₂, có đèn LED báo trạng thái, cờ chỉ thị cơ khí và nút kiểm tra có khóa, hỗ trợ kỹ thuật viên trong quá trình lắp đặt và bảo trì.

Để lựa chọn relay và đế relay phù hợp cho tủ điều khiển PLC, contactor hoặc mạch báo hiệu, hãy liên hệ Công ty TNHH Thương Mại Kỹ Thuật Thiên Lộc Phát để được tư vấn các dòng relay trung gian MASTER MT-RU2N, MT-RU4N và phụ kiện tương ứng.